Porady praktyczne - O zasypianiu i dobrym śnie - wrzesień 2016

Fundacja Michaela J. Foxa (The Michael J. Fox Foundation for Parkinson’s Research) inicjuje i finansuje badania, które mają przybliżyć moment znalezienia skutecznego leku antyparkinosowskiego. Dla chorych i ich opiekunów przygotowuje materiały edukacyjne i praktyczne poradniki. Jeden z nich prezentujemy niżej.


Sen a choroba Parkinsona


Wprowadzenie


Trudności z zaśnięciem i przespaniem całej nocy to problem wielu osób z chorobą Parkinsona. Kłopoty te są najczęściej związane z symptomami choroby ale mogą być także niepożądanym skutkiem zażywanych leków. Czynniki niemające ścisłego związku z chP również mogą mieć wpływ na sen, na przykład takie jak: inne choroby, starzenie się czy nieodpowiednia higiena snu (nawyki, które uniemożliwiają lub przeszkadzają w normalnym zasypianiu).

Ten krótki przewodnik przedstawia najczęstsze dolegliwości osób z chP oraz możliwe sposoby leczenia. Zawiera również porady dotyczące higieny snu.


Zaburzenia snu występujące u osób z chorobą Parkinsona


1. Bezsenność (insomnia).
Trudności z zaśnięciem oraz utrzymaniem tego stanu.

Symptomy choroby Parkinsona, takie jak sztywność mięśni czy spowolnienie,  mogą utrudniać przewracanie się z boku na bok i znalezieniu wygodnej pozycji. Drżenie również nie ułatwia  zasypiania. Trudności z zasypianiem mogą się nasilać u chorych przyjmujących na przykład amantadynę czy selegilinę. Możliwe też, że kłopoty z zasypianiem są chorobą samą w sobie.


     Leczenie
: Pomocna może być poprawa higieny snu. Jeżeli to symptomy choroby Parkinsona są główną przyczyną bezsenności, konieczna będzie zmiana leków. Niektórym pacjentom przepisuje się leki na bezsenność.


2. Senność / nadmierna senność w ciągu dnia (hipersomnia).
Zwiększone zmęczenie w ciągu dnia.

Problemy z zaśnięciem w nocy w połączeniu z niektórymi lekami antyparkinsonowskimi (agoniści dopaminy) mogą przyczynić się do tej dolegliwości.


    Leczenie
: Jeśli często łapiesz się na zasypianiu w ciągu dnia (odpływasz podczas oglądania telewizji czy siedzeniu w chwilach spokoju) porozmawiaj ze swoim lekarzem, z którym przeanalizujecie twoje leki, jak również plan zasypiania i nawyki z nim związane.

Gdy głośno chrapiesz, przestajesz oddychać w nocy i/lub boli cię rano głowa, lekarz może nakazać "sen pod obserwacją". Badanie to pozwoli wykluczyć bezdech senny, który jest również często występującym, poddającym się leczeniu zaburzeniem snu.

Dobry plan zasypiania jest podstawą. Jeśli leki parkinsonowskie są przyczyną senności, to muszą być lepiej dobrane. Niektórym chorym, aby leczyć ten objaw, lekarz może przepisać stymulanty.


3. Zaburzenia snu w fazie REM
(RBD, od ang. REM sleep Behavior Disorder). Nieświadome odgrywanie treści snów; cierpiący na RBD mogą kopać, uderzać czy nawet krzyczeć w czasie snu.

RBD często poprzedza o kilka lat symptomy ruchowe i diagnozę Parkinsona.


   Leczenie
: Jeśli RBD przeszkadza w spaniu zarówno osobie chorej, jak i jej/jego partnerowi/partnerce lub jeśli stanowi zagrożenie dla ich bezpieczeństwa konieczne jest leczenie. Klonazepam (łac. Clonazepamum) jest najszczęściej przepisywanym lekiem na RBD, ale niektórym osobom pomagają  również preparaty z melatoniną.


4. Syndrom niespokojnych nóg (RLS,
od ang. Restless Legs Syndrome). Przykre uczucie w nogach, głównie podczas siedzenia czy wieczornego relaksu, może ustępować wraz z ruszaniem nogami.

Ponieważ symptomy pojawiają się w nocy, mogą stanowić przeszkodę w zaśnięciu. Może to być symptom choroby Parkinsona, efektów niepożądanych leków, bądź zupełnie oddzielne schorzenie (czasami łączone z niedoborem żelaza).

    Leczenie
: Leczenie może polegać na dopasowaniu leków parkinsonowskich, przyjmowaniu preparatow żelaza (jeśli mamy go za mało) czy dodatkowych leków (dotyczy to osób nawet niemających Parkinsona.


5. Bezdech senny (OSA,
ang. Obstructive Sleep Apnea ). Częściowy lub przerywany sen spowodowany zbyt dlugimi przerwami w oddychaniu lub płytkim oddechem, często związany z chrapaniem.

W większości przypadków nie jesteśmy świadomi tych anomalii oddechowych, ale możemy doświadczyć nadmiernej senności w ciągu dnia, rannych bólów głowy i w rezultacie zaburzeń pamięci i myślenia. Bezdech senny łatwo zdiagnozować, obserwując chorego podczas snu (badanie kliniczne).

     Leczenie: Najczęstszą metodą leczenia jest ułatwiająca oddychanie maska, którą zakłada się na noc. Otyłym pacjentom zaleca się również zmniejszenie masy ciała.


Inne ruchowe i pozaruchowe symptomy, które mogą wpływać na sen


A. Sztywność mięśni czy spowolnienie.
Ruchowe symptomy Parkinsona, które mogą powodować ból, dyskomfort lub utrudnienie przewracania się z boku na bok w nocy.

Leczenie: Jeśli symptomy ruchowe przeszkadzają w zaśnięciu, należy zmienić leki i dostosować je odpowiednio (na przykład przez dodanie leku o długim okresie półtrwania na noc lub dobraną indywidualnie dawkę, jeśli obudzimy się w nocy). Satynowa pościel lub piżama mogą pomóc w przekręcaniu się z boku na bok w łóżku. Bardzo dobre rezultaty przynoszą również regularne ćwiczenia.


B. Oddawanie moczu w nocy.
 Spowolnienie i sztywnienie mięśni związane z chorobą Parkinsona utrudniają skorzystanie z toalety w nocy.

Dodatkowym kłoptem mogą być problemy z utrzymaniem równowagi przy chodzeniu. Choroba Parkinsona dotyka również autonomicznego układu nerwowego (jest to część działająca automatycznie kontrolująca pęcherz i inne funkcje, abyśmy nie musieli o tym myśleć) co może powodować u chorego zwiększoną częstotliwość siusiania. Inne problemy zdrowotne, takie jak powiększona prostata u mężczyzn, mogą pogorszyć kłopoty związane z oddawaniem moczu.

Leczenie: Spróbuj zmniejszyć picie wieczorem i w nocy (pamiętaj jednak, aby w ciągu dnia wypić dostateczną ilość płynów). Jeśli ta metoda zawiedzie, czasami przepisywane są specjalne leki. Postawienie przy łóżku pisuaru lub umywalki pokojowej może ograniczyć liczbę spacerów do łazienki; zapobiegnie to upadkom osobie mającej trudności z chodzeniem i zachowaniem równowagi. Byłaby wskazana wizyta u urologa, by wykluczyć inne schorzenia, które mogłyby powodować kłopoty z oddawaniem moczu.


C. Depresja i niepokój.
To najczęstsze niemotoryczne symptomy związane z chorobą Parkinosa, które powodują trudności w zasypianiu.

Wahania nastrojów mogą opóźniac moment zaśnięcia lub powodować budzenie się w środku nocy lub bardzo wcześnie rano.

Leczenie: Na rynku jest wiele leków na depresję czy niepokój. Niektórzy ludzie pozytywnie oceniają również terapię.

 

Higiena snu - wskazówki


Praktykowanie higieny snu może być bardzo pomocne w walce z dolegliwościami. Pomyśl, czy któreś z tych porad będą dla ciebie przydatne.

Pisz dziennik snu. Ważne do zanotowania to:

  • godzina zaśnięcia i wstania,

  • ile razy obudziłeś się w nocy i dlaczego,

  • ile godzin śpisz,

  • ile napojów zawierających kofeinę wypiłeś w ciągu dnia (ile i o jakiej porze dnia),

  • czy ucinasz sobie drzemki,

  • twój rozkład ćwiczeń.

Dzięki tym notatkom będziesz mógł z pożytkiem dla siebie porozmawiać ze swoim lekarzem.

Ogranicz drzemki w ciągu dnia: Jeśli często ucinasz sobie drzemki w ciągu dnia, szczególnie po południu, to będzie ci trudniej  zasnąć w nocy.

Unikaj kofeiny, alkoholu i ćwiczeń późnym popołudniem: Kofeina spożyta po południu może przeszkodzić ci w zaśnięciu. Mimo iż wydaje się, że pijąc alkohol, zaśnie się szybciej, to istnieje ryzyko budzenia się ciągle w nocy. Ćwiczenia wcześnie rano ułatwią zaśnięcie, natomiast te późnym popołudniem utrudnią.

Nie pij za dużo przed snem. To jest szczególnie ważne, jeśli masz problemy z oddawaniem moczu w nocy.

Korzystaj z sypialni jako miejsca tylko do spania i intymności. Nie oglądaj telewizji, nie czytaj i nie rób nic innego w łóżku oprócz spania.

Kiedy będziesz używać swojego łóżka jedynie do spania, twoje ciało i umysł będą automatycznie wiedziały co należy zrobić w łóżku.


Wyrób sobie nawyki przed pójściem spać.
Zacznij się przygotowywać do snu na godzinę przed pójściem do łóżka:

  • wyłącz telewizor, komputer i inne urządzenia elektroniczne,

  • weź gorącą kąpiel,

  • napij się herbaty bez teiny,

  • przeczytaj coś dla przyjemności.

Spraw aby twoje ciało i umysł były gotowe na sen.

Tłumaczenie: Ewa Kerntopf, MSOzChP; redakcja: Leszek Dobrowolski, MSOzChP

Copyright - MSOzChP, 
wykorzystanie fragmentu lub całości jedynie za zgodą Zarządu MSOzChP


Źródło: A Practical Guide on Sleep and Parkinson’s Disease.
The Michael J.Fox Foundation; michaeljfox.org; reviewed by Rachel Dolhun MD.

<<< Powrót

©2017 Mazowieckie Stowarzyszenie Osób z Chorobą Parkinsona        powered by ParkinsonFundacja.pl